14 Haziran 2010 Pazartesi

Tiyatro Tarihi Ansiklopedisi'nden - Hamlet maddesi

Hamlet. Hamlet, Shakespeare'in yurdumuzda konusu en çok bilinen ve en çok oynanan bir piyesidir. 

Türkçe oynanmadan önce, Vahram Papazyan (ilk ünlü Ofelya olarak) Siranuş; Zarifyan tarafından kendi dillerinde, tuluat ve gayrıresmi tiyatrolarda Karakaş ve Ertuğrul Sadi Tek tarafından da Türkçe olarak, oynanmıştır. 

Hamlet'in bizde türlü resmi tiyatrolarda on defa oynandığı bilinmektedir. Bunlar: 1. 1912 (Muhsin Ertuğrul), 2. 1927 (Darülbedayi), 3. 1930 (Darülbedayi), 4. 1934 (İstanbul Şehir Tiyatroları), 5. 1941 (İstanbul Şehir Tiyatroları), 6. 1950 (Devlet Tiyatroları), 7. 1957 (Küçük Sahne), 8. 1959 (İstanbul Şehir Tiyatroları), 9. 1962 (Şehir Tiyatroları Rumelihisarı), 10. 1963 (Şehir Tiyatroları Rumelihisarı).

Yalnız, elimizde birinci oynanışın rol bölümüyle ilgili yazılı belge yoltur. Bundan sonrakilerin belli başlı kişilerinin sanatçıları şunlardır:

Hamlet: 2. Muhsin Ertuğrul, 3. Muhsin Ertuğrul, 4. Talat Artemel, 5. Talat Artemel, 6. Cüneyt Gökçer, 7. Nur Sabuncu, 8. Engin Cezzar, 9. Ayla Algan, 10. Kerim Afşar.

Ophelia: 2. Bedia Muvahhit, 3. Bedia Muvahhit, 4. Cahide Sonku, 5. Cahide Sonku - Samiye Hün, 6. Muazzez Lütas, 7. G. Kaplan, 8. Leyla Altın, 9. Birsen Kaplangı, 10. Ayla Algan.

Polonius: 2. Kemal Küçük, 3. Kemal Küçük, 4. Kemal Küçük, 5. Mahmut Moralı, 6. Salih Canar, 7. Mücap Ofluoğlu, 8. Ulvi Uraz, 9. Mücap Ofluoğla, 10. Rıza Tözüm.

Kıral Claudius: 2. Galip Arcan,, 3. Galip Arcan, 4. Galip Arcan, 5. Hadi Hün, 7. Agah Hün, 8. Kemal Ergüvenç, 9. Apturrahman Palan, 10. Agah Hün.

Kıraliçe: 2. Şaziye Moral, 3. Şaziye Moral, 4. Neyire Ertuğrul, 5. Neyire Ertuğrul, 6. Melek Gün, 7. Lale Oraloğlu - Neriman Alışık, 8. Gülistan Güzey, 9. Perihan Tedü, 10. Şirin Devrim.

Mezarcılar: 2. Kemal Küçük - Vasfi Rıza (Zobu), 3. Kemal Küçük - Vasfi Rıza (Zobu), 4. SaitKöknar - Necdet Mahfi Ayral, 5. Behzat Butak - Sait Köknar - Necdet Mahfi Ayral, 6. Ragıp Haykır - Ulvi Uraz, 7. Münir Özkul - Sadri Alışık - Kamuran Yüce, 8. Ulvi Uraz - D. Uyguner, 9. Şakir Arseven - Zihni Küçümen, 10. Turhan Göker - Çetin Çoban.

(Karakaş ve Ertuğrul Sadi Tek'in oynadıkları piyesler kimin çevirisidir, bilinememektedir.)

Bu piyesin dilimize çeşitli çevirileri vardır: Önce Atamyan, Rumen Namlıyan'ın Ermenice çevirileri, açıklama kitapları vardır. Türkçe olarak da şunlara rastlanır: 1. Aptullah Cevdet (Karlıdağ) 1908; 2. Kamuran Şerif (Saru, özet olarak) 1927; 3. Muhsin Ertuğrul (Şehir Tiyatrolarında oynanmış fakat yayımlanmamıştır); 4. Orhan Burian (okullar için) 1945-1946; 6. Halide Edip Adıvar ve Vahit Turan'ın başkanlığında İstanbul Üniversitesi İngilizce Filolojisi Öğrencileri 1941-1943.

...

P.A.'dan Not: Ansiklopedinin künyesi ve görselleri yakın bir zamanda PA'da yayınlanacaktır.

Hiç yorum yok: